سؤال : اگر به اجماع منقول تنها نبايد اعتماد كرد پس فائدهء نقل اجماع چيست ؟ جواب : دو فايده دارد : 1 - در مواردى كه بعد از تتبع ظن پيدا كرديم و يا لااقل احتمال داديم كه ناقل اجماع تتبع بيشترى داشته و به فتاوائى دست‌يازيده بود كه ما به آنها نرسيديم و يا قبل از تتبع چنين اطمينانى داشتيم به اين اجماع منقول با ضميمهء امارات اعتماد مىكنيم ، 2 - در مواردى هم كه مطمئن شديم كه تتبع ناقل بيشتر از ما نبوده چنان كه نقل او با استنتاج خود ما موافق بود اين اجماع منقول مؤيد خواهد شد و نظر ما را تقويت مىكند چون كاشف از هماهنگى نسخه‌هاى كتب موجوده عند المنقول اليه و الناقل است . سؤال : تتبعات خود مجتهد چه فوائدى دارد ؟ جواب : چنان كه ذكر شد نتائج فراوانى بر اين تتبع مترتب مىشود : 1 - در بعض جاها مجتهد پس از تتبع خود را بىنياز از مراجعه به اجماع منقول مىداند چون مطمئن است كه به همان اندازه يا بيشتر تتبع كرده و با وجود محصل چه حاجتى به منقول 2 - در مواردى هم ناقل قول فرضا 50 نفر را نقل مىكند و خود مجتهد هم قول 50 نفر ديگر را تتبع كرده از انضمام مجموع به نتيجه مىرسد كه اگر هريك بدون ديگرى بود كاشفيت نداشت 3 - در مواردى هم پس از تتبع ملتفت مىشود كه اجماعات فلان مدّعى اجماع بر اجتهاد خود او مبتنى بوده نه بر تتبع آراء پس ارزشى ندارد . 4 - در مواردى هم بعد از تحقيق متوجه مىشود كه ديگران هم مطابق اين ادعاى اجماع كرده‌اند و مؤيد اجماع منقول اوّلى مىشود . 5 - در مواردى هم بعد از تحقيق ملاحظه مىكند كه دو اجماع متعارض